بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیتی و سرمایه روان شناختی با گرایش به کارآفرینی در بین مدیران مدارس متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش علوم تربیتی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، مدیریت آموزشی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

چکیده

مقدمه و هدف: کارآفرینی در آموزش و پرورش فرایندی منظم و مستمر است که از یک سو به شناسایی و بهره برداری مؤثر از کلیه منابع درونی و بیرونی نظام آموزشی منجر می شود و از سوی دیگر موجب ایجاد فرصت­های جدید یاددهی یادگیری می­گردد. این پژوهش با هدف بررسی رابطه­ی بین ویژگی­های شخصیتی و سرمایه روان شناختی با گرایش به کارآفرینی مدیران مدارس متوسطه انجام شده است.
روش‌شناسی پژوهش: این مطالعه از لحاظ هدف،کاربردی و از نظر شیوه­ی گردآوری داده­ها، توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه مدیران مدارس متوسطه شهرستان قاینات می­باشد که روش نمونه­گیری شمارش کامل است. برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه­های استاندارد ویژگی­های شخصیتی گلدبرگ (1999)، سرمایه روانشناختی لوتانز و همکاران (2007) و گرایش به کارآفرینی استوارت (2009) استفاده شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS و Amos تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: ویژگی­های شخصیتی برون­گرایی ، وجدانی بودن و گشودگی به تجربه بر سرمایه روان­شناختی اثر مستقیم و معنادار دارند. همچنین بین ویژگی شخصیتی روان رنجوری و سرمایه روان شناختی رابطه کاهشی و معنادار است. بین ویژگی شخصیتی توافق پذیری و سرمایه روان شناختی رابطه معنادار وجود ندارد. همچنین نتایج نشان­دهنده اثر افزایشی (مستقیم) و معنادار ویژگی شخصیتی برون گرایی، وجدانی بودن و گشودگی به تجربه بر گرایش به کار آفرینی است. ویژگی های شخصیتی روان رنجوری با گرایش به کار آفرینی رابطه کاهشی (معکوس) و معنادار دارد. سرمایه روان شناختی با گرایش به کارآفرینی رابطه مستقیم و معنادار دارد. بر اساس مقدار ضریب تعیین (R2)، 10 درصد از تغییرات گرایش به کارآفرینی در میان مدیران مدارس متوسطه توسط سرمایه روان شناختی تبیین می‌گردد. همچنین اثر میانجی‌گری متغیر سرمایه روان‌شناختی بر رابطه میان ویژگی‌های شخصیتی و گرایش به کار آفرینی تأیید گردید.
بحث و نتیجه‌گیری: نتایج حاضر ضمن تأیید ساختار یافته نقش صفات شخصیتی بر ضرورت ادغام مداخلات فردی و سازمانی برای ارتقای گرایش به کارآفرینی در میان مدیران مدارس متوسطه تأکید دارد، پیشنهادی که در پژوهش‌های نوظهور نیز به‌عنوان یک راهبرد عملی توصیه شده است. به طور کلی تقویت منابع درونی روان‌شناختی مدیران می‌تواند هم‌زمان توانمندساز صفات شخصیتی سازنده و کاهش دهنده تأثیر صفات بازدارنده باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the relationship between personality traits and psychological capital with entrepreneurial orientation among the principals of high school

نویسندگان [English]

  • Hedayat Tirgar 1
  • Javad Keyghobadi 2
1 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahoner University of Kerman
2 Ma student in Educational Management, Department of Educational Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

Background and Objective: Entrepreneurship in education is a systematic and continuous process that, on one hand, leads to the effective identification and exploitation of all internal and external resources of the educational system and, on the other hand, creates new teaching–learning opportunities. This study aimed to examine the relationship between personality traits and psychological capital with entrepreneurial orientation among secondary‑school principals.
research methodology: This study is applied in purpose and descriptive‑survey (correlational) in data collection method. The statistical population comprised all secondary‑school principals in Qaenat County, and the sampling method was a complete enumeration. Standard questionnaires were used to collect data: Goldberg’s Personality Traits (1999), Luthans et al.’s Psychological Capital (2007), and Stewart’s Entrepreneurial Orientation (2009). Data were analyzed using SPSS and AMOS statistical software.
Findings: The personality traits of extraversion, conscientiousness, and openness to experience have a direct and significant effect on psychological capital. Neuroticism has a significant negative relationship with psychological capital. Agreeableness does not show a significant relationship with psychological capital. The results also indicate a positive (direct) and significant effect of extraversion, conscientiousness, and openness to experience on entrepreneurial orientation. Neuroticism has a significant negative (inverse) relationship with entrepreneurial orientation. Psychological capital has a direct and significant relationship with entrepreneurial orientation.
Conclusion: The present results confirm the structured role of personality traits and emphasize the necessity of integrating individual and organizational interventions to enhance entrepreneurial orientation among secondary‑school principals, a recommendation that recent emergent studies also propose as a practical strategy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • personality traits
  • psychological capital
  • tendency to entrepreneu

مراجع

Abbas, M., Shah, S. I. A., & Raza, H. (2023). Impact of psychological capital and personality traits on entrepreneurial behavior in higher education institutions. Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies. [DOI: 10.1108/JEEE-03-2023-0042]
Ahmadi, F., Abdollahi, H., Khorsandi Taskouh, A., & Taheri, M. (2024). Analysis of the current status of educational leadership in Iran’s education system. Educational Leadership Journal, 5(2), 172–195. [DOI: 10.22098/ael.2024.14544.1411]
Barrick, M. R., & Mount, M. K. (1991). The Big Five personality dimensions and job performance: A meta‑analysis. Journal of Applied Psychology, 76(3), 1–26. [DOI: 10.1037/0021-9010.76.3.350]
Branca, E., Intenza, M., & Doni, F. (2024). Startup entrepreneurs’ personality traits and resilience: Unveiling the interplay of prior experience. International Entrepreneurship and Management Journal. [DOI: 10.1007/s11365-024-01023-y]
Chao, M., Rozgonjuk, D., Elhai, J. D., Yang, H., & Montag, C. (2024). Personality associations with online vs. offline social capital and life satisfaction. BMC Psychology, 12, Article 763. [DOI: 10.1186/s40359-024-02265-9]
Craig, S. B., & Travis, J. (2022). Personality and entrepreneurial behavior: Relations among entrepreneurship-relevant traits and entrepreneurial status, intentions, and prior venture experiences. Psych, 4(4), 91–108. [DOI: 10.3390/psych4040068]
Ebrahimi, E., & khanifar, H. (2025). Identifying the important and fundamental challenges of educational and school management in the horizon of 2025. Applied Educational Leadership, 6(3), 56-79. [Doi: 10.22098/ael.2025.17018.1555]
Hu, A., Li, X., & Song, H. (2023). The influence of Big Five personality traits on college students’ key competencies: The mediating effect of psychological capital. Frontiers in Psychology, 14, Article 1242557. [DOI: 10.3389/fpsyg.2023.1242557]
Kadkhoda, M. , PourShafei, H. and Ghasemi, S. (2025). The position, role and challenges of educational leaders: a qualitative research. Applied Educational Leadership, 6(2), 102-121. [DOI: 10.22098/ael.2025.16222.1498]
Kang, W., Guzman, K. L., & Malvaso, A. (2023). Big Five personality traits in the workplace: Investigating personality differences between employees, supervisors, managers, and entrepreneurs. Frontiers in Psychology, 14, Article 976022. [DOI: 10.3389/fpsyg.2023.976022]
Mia, M. M., Rahman, M. A., Ahmed, S. F., Iqbal, M. M., & Khan, M. S. (2025). Entrepreneurial intention: The role of psychological factors and cognitive process in entrepreneurship. Revista de Gestão, 32(1), 19–38. [DOI: 10.1108/REGE-03-2025-0042]
Mahfud, T., Triyono, M. B., Sudira, P., and Mulyani, Y. (2020). The influence of social capital and entrepreneurial attitude orientation on entrepreneurial intentions: the mediating role of psychological capital. Eur. Res. Manag. Bus. Econ. 26, 33–39. [DOI: 10.1016/j.iedeen.2019.12.005]
Mohammadi, S., Hosseini-Nia, G., & Dastani Mobarakeh, M. (2019). The mediating role of individual entrepreneurial orientation in the relationship between entrepreneurship education and students’ entrepreneurial intention. Journal of Entrepreneurship Development, 16(5), 231–251. [DOI: 10.22059/jed.2023.355074.654141]
Nguyen, T. D., Cao, T. H., & Nguyen, T. M. (2024). Psychological capital: A literature review and research trends. Asian Journal of Economics and Banking, 8(3), 412–429. . [DOI: 10.1108/AJEB-08-2023-0076]
Neupane, S. M., Bhattarai, P. C., & Lowery, C. L. (2025). Personality traits in describing entrepreneurial intentions: A sequential mixed methods study. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14, Article 50. [DOI: 10.1186/s13731-024-00459-4]
Pandey, D. L., Uprety, S. K., & Risal, N. (2023). Personality traits and their impact on the social entrepreneurial intentions of management students: A test of Big Five personality approach. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 12, Article 72. [DOI: 10.1186/s13731-023-00342-8]
Shome, M. (2023). Interrelation between personality characteristics and social capital in formation of entrepreneurial intention: A conceptual framework. International Journal of Professional Business Review, 8(3). [DOI: 10.26668/BUSINESSREVIEW/2023.V8I3.1124]
Sweetland, S. R., & Hoy, W. K. (2025). Revealing entrepreneurial acting and thinking among school leaders. Journal of Educational Change. [DOI: 10.1080/15700763.2025.2471373]
Travis, J., & Craig, S. B. (2022). Personality and entrepreneurial behavior: Relations among entrepreneurship-relevant traits and entrepreneurial status, intentions, and prior venture experiences. Psych, 4(4), 91–108. [DOI: 10.3390/psych4040068]
Tsaknis, P. A., Sahinidis, A. G., Kavoura, A., & Kiriakidis, S. (2025). The differential effects of personality traits and risk aversion on entrepreneurial intention following an entrepreneurship course. Administrative Sciences, 15(2), Article 53. [DOI: 10.3390/admsci15020053]
Xu, L . P ., & Yan, H . D . (2017) . The relationship between self-esteem and social adaptation of children in junior high school: The mediating role of psychological capital . [Social Science Edition] . Journal of Jinzhou Medical University, 15(1), 63–66 . [DOI: 10 .13847/j .cnki . lnmu(sse).01 .019.]  
Zhao, H., & Seibert, S. E. (2006). The Big Five personality dimensions and entrepreneurial status: A meta‑analytic review. Journal of Applied Psychology, 91(2), 259–271. [DOI: 10.1037/0021-9010.91.2.259]
رهبری آموزشی کاربردی
دوره 6، شماره 4
دی 1404
صفحه 79-91

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 03 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 02 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 07 آبان 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار