اعتبارسنجی مقیاس رهبری آموزشی هوشمند

میرقادری, مریم; صفاریان همدانی, سعید; بنیسی, پریناز

doi:10.22098/ael.2026.19144.1687

اعتبارسنجی مقیاس رهبری آموزشی هوشمند

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22098/ael.2026.19144.1687

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف اعتبارسنجی مقیاس رهبری آموزشی هوشمند در مدارس انجام شد.

روش: این مطالعه از نوع توصیفی-پیمایشی بود. پرسشنامه محقق‌ساخته بر اساس مدل کیفی مستخرج از نظریه داده‌بنیاد با ۶ بعد اصلی و ۱۴ مؤلفه تدوین شد. جامعه آماری شامل مدیران و معلمان مدارس شهرستان پاکدشت در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آن‌ها ۲۱۹ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. روایی محتوایی با استفاده از شاخص‌های CVR و I-CVI و روایی سازه با تحلیل عاملی اکتشافی (با چرخش اوبلیمین) و تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) بررسی شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی ارزیابی گردید.

یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی اکتشافی ساختار ۱۴ عاملی با ۴۹ گویه را تأیید کرد که در مجموع 78/74٪ از واریانس را تبیین نمودند. تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است. تمامی ضرایب مسیر بین سازه اصلی و ابعاد شش‌گانه معنادار بودند (001/0 p<). پایایی تمامی سازه‌ها با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بالاتر از 70/0 و روایی همگرا با AVE بالاتر از 50/0 تأیید شد. روایی تشخیصی نیز با معیار فورنل-لارکر احراز گردید.

نتیجه‌گیری: پرسشنامه رهبری آموزشی هوشمند با ۴۹ گویه و ۱۴ مؤلفه سازمان‌یافته در ۶ بعد اصلی، ابزاری معتبر، روا و پایا برای سنجش رهبری آموزشی هوشمند در نظام آموزش و پرورش ایران است. این ابزار می‌تواند برای خودارزیابی مدیران، طراحی برنامه‌های توسعه حرفه‌ای و انجام پژوهش‌های آتی در حوزه رهبری آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

رهبری آموزشی کاربردی

عنوان مقاله [English]

Validation of an Intelligent Educational Leadership Scale

نویسندگان [English]

Maryam Mirghaderi ¹
Saeid Saffariyan Hamedani ²
Parenaz Banisi ²

¹ Department of Educational Management, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran

² Department of Educational Management, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Background and Objective: This study aimed to validate the Intelligent Educational Leadership Scale in schools.

Method: This was a descriptive-survey study. A researcher-made questionnaire was developed based on a qualitative model derived from grounded theory, comprising 6 main dimensions and 14 components. The statistical population included principals and teachers of schools in Pakdasht County during the 2025-2026 academic year, from which 219 individuals were selected using convenience sampling. Content validity was assessed using CVR and I-CVI indices, and construct validity was examined through exploratory factor analysis (with oblimin rotation) and second-order confirmatory factor analysis using the partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) approach. Instrument reliability was evaluated using Cronbach’s alpha and composite reliability.

Findings: Exploratory factor analysis results confirmed a 14-factor structure with 49 items, collectively explaining 74.78% of the variance. Second-order confirmatory factor analysis indicated that the model had acceptable fit. All path coefficients between the main construct and the six dimensions were significant (p<0.001). Reliability of all constructs was confirmed with Cronbach’s alpha and composite reliability above 0.70, and convergent validity with AVE above 0.50. Discriminant validity was also established using the Fornell-Larcker criterion.

Conclusion: The Intelligent Educational Leadership Questionnaire, with 49 items and 14 components organized into 6 main dimensions, is a valid, reliable, and robust instrument for measuring intelligent educational leadership in Iran’s education system. This instrument can be utilized for principals’ self-assessment, designing professional development programs, and conducting future research in the field of educational leadership.

کلیدواژه‌ها [English]